Thursday, August 17, 2006

"Bi" & "Thương"

"Bi" và "Thương", một chữ Hán và một chữ Nôm, cả hai đều có những nghĩa khác nhau đến mức tưởng như đó là những chữ đồng âm dị nghĩa. Nhưng hôm nay mình đã ngộ ra được cái liên hệ giữa các ý nghĩa tưởng chừng không có liên quan gì.

- BI(悲): Một đằng là Từ-bi, tức là lòng thương người; Một đằng lại là Bi-ai, Sầu-bi, Bi-thương, Bi-thảm, Bi-quan, tức là buồn khổ!
- THƯƠNG(愴/傷): Một đằng nghĩa Nôm là tình thương; một đằng chữ Hán là Thương-tâm, Bi-thương (愴), hay thậm chí Thương-tích, Thương-vong (傷)

Theo đạo Phật thì "Từ-bi" là lòng "thương xót chúng sinh" (Từ=Thương, Bi=Xót). Vậy Bi ở đây đúng là nỗi đau. Còn tình thương cũng vậy, có thương người thì mới thấy đau khổ trước cảnh khổ của người. Vậy rốt cuộc, càng yêu, càng thương người bao nhiêu, thì mình càng đau, càng buồn, càng khổ bấy nhiêu.

+ Cái vụ chữ nhiều nghĩa này làm mình nhớ đến chữ Nước(渃) có hai nghĩa 1."chất lỏng" và 2."quốc gia" tưởng chừng chẳng quan hệ gì với nhau mà kì thực là có: Ở trong nền văn minh (lúa) nước của các dân tộc Đông-Nam Á thì người ta đều gọi vùng của mình là "nước" chứ không gọi là "đất" (land, địa) như các dân tộc khác :)

No comments: